Τέσσερις ιδιοκτήτες εταιρειών συνελήφθησαν στην Κροατία στις 30 Σεπτεμβρίου σε έρευνα για ύποπτη απάτη που αφορά επιχορηγήσεις αποκατάστασης μετά τον σεισμό. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε τις συλλήψεις την επομένη, αναφέροντας ότι οι ύποπτοι είχαν ζητήσει περίπου 685.000 ευρώ με αιτήσεις που υπερέβαλλαν τη ζημία στα θερμοκήπιά τους στην περιοχή του Σισάκ.
Οι αιτήσεις αφορούσαν στήριξη για την αποκατάσταση γεωργικής γης και παραγωγικής ικανότητας μετά τον σεισμό της 29ης Δεκεμβρίου 2020. Το γραφείο της EPPO στο Ζάγκρεμπ χειρίζεται την υπόθεση με την Αστυνομική Διεύθυνση του Ζάγκρεμπ. Οι ζητηθείσες επιχορηγήσεις σταμάτησαν πριν από την πληρωμή, καθιστώντας την υπόθεση έρευνα για εικαζόμενα δόλιες αιτήσεις και όχι ανάκτηση του ποσού από αποδέκτες.
Σύμφωνα με τους εισαγγελείς, κάθε ιδιοκτήτης υπέβαλε αίτηση αποζημίωσης ζημίας για λογαριασμό της εταιρείας του στον Δήμο του Σισάκ μεταξύ Φεβρουαρίου και Δεκεμβρίου 2021. Οι αιτήσεις αυτές περιέγραφαν την έκταση της ζημίας του σεισμού στα θερμοκήπια των εταιρειών. Η EPPO ισχυρίζεται ότι οι περιγραφές δεν αντανακλούσαν την πραγματική ζημία και προορίζονταν να στηρίξουν αιτήσεις για δημόσια βοήθεια.
Τα έγγραφα πέρασαν από διάφορους θεσμούς. Το Υπουργείο Γεωργίας εξέδωσε αρχεία επαλήθευσης βάσει των υποβληθεισών αιτήσεων. Οι εταιρείες ζήτησαν στη συνέχεια πληρωμή από τον Οργανισμό Πληρωμών Γεωργίας, Αλιείας και Αγροτικής Ανάπτυξης. Η αλληλουχία αυτή έθεσε τις αρχικές δηλώσεις ζημίας στην αρχή μιας διοικητικής διαδικασίας που θα μπορούσε τελικά να εκταμιεύσει εθνικά και ευρωπαϊκά χρήματα.
Τα συνολικά αιτήματα πληρωμής ανέρχονταν σε 685.077,19 ευρώ. Από το ποσό αυτό, τα 582.315,60 ευρώ, ή 85 %, επρόκειτο να προέλθουν από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Ο κρατικός προϋπολογισμός της Κροατίας θα κάλυπτε τα υπόλοιπα 102.761,59 ευρώ. Τα ποσά αυτά περιγράφουν τη ζητηθείσα χρηματοδότηση και την προβλεπόμενη κατανομή της μεταξύ των δύο προϋπολογισμών. Η EPPO δήλωσε ότι η στήριξη δεν καταβλήθηκε ποτέ.
Η αναντιστοιχία προέκυψε κατά τους ελέγχους που οργάνωσε ο οργανισμός πληρωμών. Υπάλληλοι του υπουργείου Γεωργίας επισκέφθηκαν τους χώρους και διαπίστωσαν ότι η δηλωθείσα ζημία στα θερμοκήπια δεν αντιστοιχούσε στις συνθήκες που παρατήρησαν. Ο οργανισμός παρακράτησε κατά συνέπεια την πληρωμή. Η δημόσια ανακοίνωση δεν κατονομάζει τους ιδιοκτήτες ή τις εταιρείες, δεν παρέχει επιμέρους ποσά αιτήσεων ούτε περιγράφει τις ακριβείς αναντιστοιχίες που καταγράφηκαν σε κάθε ακίνητο.
Το κεντρικό ερώτημα είναι επομένως η ακρίβεια των αιτήσεων και οι προθέσεις των ιδιοκτητών κατά την υποβολή τους. Μια αίτηση μπορεί να περιέχει λάθος χωρίς αυτό να τεκμηριώνει αυτομάτως ποινική απάτη. Οι εισαγγελείς πρέπει να τεκμηριώσουν τον ισχυρισμό ότι οι ανακριβείς πληροφορίες χρησιμοποιήθηκαν σκόπιμα για την εξασφάλιση χρηματοδότησης. Οι συλλήψεις αποτελούν ένα βήμα στην έρευνα αυτή· δεν επιλύουν το ζήτημα της ενοχής.
Η υπόθεση προσφέρει επίσης ένα συγκεκριμένο παράδειγμα του γιατί η βοήθεια για καταστροφές εξαρτάται από κάτι περισσότερο από μια δήλωση απώλειας. Μια απόφαση πληρωμής πρέπει να συνδέει τον αιτούντα, το κατεστραμμένο περιουσιακό στοιχείο και το γεγονός για το οποίο διατίθεται βοήθεια. Στην περίπτωση αυτή, η ύπαρξη ενός θερμοκηπίου ήταν μόνο ένα μέρος του ζητήματος. Η έκταση της ζημίας από τον σεισμό ήταν το γεγονός που, κατά τους ερευνητές, είχε παρουσιαστεί εσφαλμένα.
Για τις γεωργικές επιχειρήσεις, η διάκριση έχει πρακτική σημασία. Η στήριξη αποκατάστασης προορίζεται να αποκαταστήσει την παραγωγή που επηρεάστηκε από μια καταστροφή. Αν ο υποκείμενος αριθμός ζημίας δεν είναι αξιόπιστος, τα μεταγενέστερα έγγραφα μπορούν να αναπαράγουν το ίδιο λάθος ακόμη και όταν τα ποσά και τα ποσοστά χρηματοδότησης έχουν υπολογιστεί σωστά. Οι αυτοψίες που περιγράφει η EPPO δοκίμασαν τη φυσική βάση της αίτησης προτού τα χρήματα φύγουν από τους δημόσιους λογαριασμούς.
Οι ρόλοι των θεσμών πρέπει επίσης να διατηρούνται χωριστοί. Η ανακοίνωση της EPPO αναφέρει ότι τα αρχεία επαλήθευσης του υπουργείου εκδόθηκαν μετά την υποβολή των αιτήσεων, αλλά δεν κατηγορεί υπαλλήλους του υπουργείου ή αξιωματούχους του δήμου ότι έλαβαν δωροδοκίες ή ενέκριναν εν γνώσει τους ψευδείς πληροφορίες. Οι υπόπτοι που αναφέρονται είναι οι τέσσερις ιδιοκτήτες εταιρειών. Το αδίκημα που περιγράφουν οι εισαγγελείς είναι απάτη με επιδοτήσεις και δεν ανακοινώθηκε χωριστός ισχυρισμός διαφθοράς.
Αρκετά σημεία παραμένουν εκτός των πληροφοριών που δόθηκαν στη δημοσιότητα. Η ανακοίνωση δεν αναφέρει αν κάποιος από τους υπόπτους κρατήθηκε στη συνέχεια, αν θα ασκηθούν κατηγορίες ενώπιον δικαστηρίου ή ποιες εξηγήσεις έχουν δώσει οι ιδιοκτήτες. Δεν παρέχει επίσης τα πλήρη αρχεία των αυτοψιών. Τα κενά αυτά δεν πρέπει να καλύπτονται με την παραδοχή ότι κάθε διοικητικό βήμα έχει ήδη εξεταστεί ή ότι η περιγραφή της δίωξης είναι αδιαμφισβήτητη.
Το άμεσο οικονομικό αποτέλεσμα είναι σαφές: ο οργανισμός πληρωμών απέτρεψε την εκταμίευση των ζητηθέντων 685.077,19 ευρώ. Η ποινική έρευνα αφορά πλέον την ευθύνη για τις αιτήσεις που οδήγησαν στην απόφαση αυτή. Η EPPO διερευνά αδικήματα που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ και μπορεί να φέρει υποθέσεις ενώπιον των αρμόδιων εθνικών δικαστηρίων. Και οι τέσσερις ύποπτοι τεκμαίρονται αθώοι έως ότου η ενοχή τους αποδειχθεί μέσω της δικαστικής διαδικασίας.
Πηγές:
